TÜRK KÜLTÜRÜNDE AĞAÇ KÜLTÜ

Değerli Kırsal Çevre Dostları,

Geçmişten günümüze Türk toplulukları ağacı kutsal kabul edip, ağaca mitolojik olarak çeşitli anlamlar yüklemişler. Ağaçların ölümsüzlüğü simgelediğini düşündükleri gibi, kendilerini koruyacağına, bütünlük sağlayacağına, isteklerinin yerine gelmesi için aracı olacağına, ölülerini koruyacağına inanmışlar, bu ve bunun gibi pek çok inanca sahip olarak yaşamış ve gelecek nesillere de bu şekilde aktarmışlar.

Konuğumuz Doç. Dr. Pervin ERGUN, Türk toplulukları arasında görülen ağaç ile ilgili inanışlar ve Türk sosyal hayatında önemli bir yere sahip olan ağaç kültünün geçmişten günümüze kadar varlığını sürdüren yansımalarını anlatacak.
27 Nisan'da görüşmek dileğiyle.

Tarih: 27 Nisan 2016 Çarşamba

Saat: 18.30

Konu: "Türk Kültüründe Ağaç Kültü"

Konuşmacı: Doç. Dr. Pervin ERGUN

YER: Kırsal Çevre Ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği

ADRES: Bestekar Sokak Özok Apt No:30/8 , Kavaklıdere-ANKARA
TEL / FAKS : 0 312 425 94 14

TÜRK KÜLTÜRÜNDE AĞAÇ KÜLTÜ
Türk milleti, her ne kadar İslam kültür dairesi içindeyse de kültürel hafızasında tarih içinde ortak değeri olan birçok kabulleniş unsurunun izlerini yaşatmaktadır. Bunlar, yeni dinin ve kültürün belirleyicisi, temeli, esası olmayan; ama onun içinde yaşamaya devam eden kutsallardır. Yazılı umdeler dizisi olmadan nesilden nesile, hafızadan hafızaya aktarılarak yaşayan kültür kalıplarıdırlar. Eski dinin kutsallarından olan ağaç bu kültürel kalıntılardan biridir. Türkler, İslamiyet’e geçtikten sonra eski inançlarını terk etmişler; ama eski dinî disiplinlerinin unsurlarından biri olan kutsal ağacı kültürlerinde yaşatmaya devam etmişlerdir.

Türk kültüründe Eski Yunan ve Roma mitolojilerinde olduğu gibi, tabiat kültleri için ayrı ayrı tanrılar tahsis edilmemiş, onlara tapınılmamıştır. Kült kavramı içerisinde değerlendirilen atalar, dağ, ağaç, su vs. Tanrı değil, tanrısal olarak kabul edilmişler, bunlardan her biri de Tanrı’yı sembolize ederek Tanrı kutunun kaynağı olarak görülmüşlerdir. Türk inanç sisteminde kutsallaştırılan hiçbir nesneye tapınılmamıştır. İster yer cisimleri ister gök cisimleri olsun, kutsal olarak görülen nesneler Tanrı ile irtibat kurmanın birer vasıtası olmuştur.

Türk kültüründe ağaç kültü, genel olarak aşağıdaki hususlarda sembol olarak kullanılmıştır:
1. Tanrı’nın tekliğini, “vahdaniyet”ini temsil eden “yalnız ağaç”
2. Bayterek/Aal Luuk Mas
3. Sığınılan Tanrı’yı temsil eden “gölgeli” ağaç
4. Büyük / Azametli ağaç “kaba ağaç”
5. Tanrı’nın doğmaması ve doğurmamasının sembolü “meyvesiz ağaç”
6. Tanrı’nın edebiliğini temsil eden “yapraklarını dökmeyen ağaç”
7. Ruhları cennete ve cehenneme götüren ağaç

Doç. Dr. PERVİN ERGUN
1988 yılında Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fak. Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği bölümünden mezun oldu.
Yüksek Lisansını 1993 yılında Selçuk Üniversitesi Türk Halk Edebiyatı alanında tamamlayarak, 1994-1999 yılları arasında aynı üniversitede Türk Dili Okutmanlığı yaptı.
2000-2003 yılları arasında Türk Dil Kurumu Basın Danışmanı görevinde bulundu.
2003 yılında Selçuk Üniversitesi Türk Halk Edebiyatında doktorasını tamamladıktan sonra 2003-2006 yılları arasında Gazi Üniversitesi Türk Dili Okutmanı, 2006-2009 arasında Başkent Üniversitesi Eğitim Fak. Öğretim Üyesi olarak görev yaptı.
2009 yılından bu yana da Gazi Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesinde Türk Halkbilimi Öğretim Üyesidir.
Türk Halk Edebiyatı ve Halkbilimi üzerine çeşitli makale ve kitapları vardır.


 

Son Güncelleme: 25 Nisan 2016