Çok Amaçlı Enerji Ormancılığı ve Yaygınlaştırılmasına Yönelik Yaklaşım Geliştirme ve Yayım Projesi

 
 
 
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Küresel Çevre Fonu Küçük Destek Programı (UNDP/GEF/SGP) tarafından desteklenen odunu enerji kaynağı olarak kullanan yurttaşlarımızın yakacak odun gereksinmelerini sürdürülebilir biçimde karşılayabilecekleri “çok amaçlı enerji ormanı kurma” çalışmalarının gereğini ve yararlarını, koşul ve olanaklarını kavramalarına katkıda bulunulmasını amaçlayan “Çok Amaçlı Enerji Ormancılığı ve Yaygınlaştırılmasına Yönelik Yaklaşım Geliştirme ve Yayım” projesi kapsamında çeşitli etkinlikleri gerçekleştirdik. Öncelikle, projede görev alan gönüllülerin yetkinliklerinin “yaparak, yaşayarak öğrenme” ilkesine uygun olarak geliştirilmesi için Prof. Dr. Nedim Saraçoğlu, Yrd. Doç. Dr. Tülay Üstündağ, Doç. Dr. Yücel Çağlar ve Doç.Dr. Bülent Gülçubuk çeşitli seminerler verdiler. Ayrıca, Kızılcahamam Orman İşletmesi’nin enerji ormancılığı çalışmalarını, Derneğimiz tarafından Polatlı’nın Kargalı ve Yenimehmetli Köyleri’nde yapılan ağaçlandırma çalışmalarının sonuçlarını, Anadolu Su Havzaları Rehabilitasyon Projesi kapsamındaki uygulamaları ve Sinop’un Saraydüzü İlçesi’nin Cumakayalı Köyü’nde enerji ormancılığı yapılabilecek arazileri yerinde inceledik.  
 
16 Mayıs 2009’da ODTÜ Mezunları Derneği tarafından düzenlenen Enerji Ormanları ve Biyokütlelerin Değerlendirilmesi paneline “Türkiye’de Enerji Ormancılığı (Gerekleri, Olanakları ve Kısıtları)” adlı sunumla; 28-29 Eylül 2009 tarihlerinde de Gazi Üniversitesi’nin NÜYEK-2009 Ulusal Katılımlı Nükleer ve Yenilenebilir Enerji Kaynakları Konferansı’na da “Enerji Ormancılığının Kırsal Yerleşmelerde Yaygınlaştırılma Gereği, Kısıtları ve Olanakları” başlıklıbir bildiriyle katıldık.
 
Enerji ormancılığının gerekliliği, gerçekleştirilebilmesinin olanakları ve bu hedefin kamuoyunda nasıl yer bulabileceği gibi sorularının tartışıldığı çalıştayımızı benzer çalışmalar yapan gönüllü kuruluş temsilcileri ve konu uzmanlarının katılımıyla 29 Mayıs 2009 günü Derneğimizde gerçekleştirdik.
 
En fazla zaman ve emek, “Çok Amaçlı Enerji Ormanı” kurulacak yerlerin belirlenmesi sırasında harcandı: Beş coğrafi bölgenin ekolojik, ekonomik, toplumsal ve kültürel yapısını yansıtabilecek özelliklere sahip uygulama alanları ve köy tüzel kişiliklerinin belirlenmesi amacıyla Antalya, K.Maraş, Bursa, Sinop, Burdur, Elazığ, Balıkesir, Çankırı, Mersin ve Ankara’da birçok köyde inceleme ve girişimlerde bulunduk. Alanların üç nesnel ölçütü (ısınma ve pişirme için odun kullanım oranı, kooperatif varlığı, ekolojik koşulların enerji ormancılığı çalışmalarına uygunluğu) sağlaması amaçlandı. Söz konusu çalışmalar kapsamında başta OR-KOOP olmak üzere ilgili kuruluşlarla işbirliği yapıldı. Bu çalışmalar sonucunda 4 köy tüzel kişiliğinin ağaçlandırma için arazi tahsisi başvurusu yapmasına karşın, Ağaçlandırma Yönetmeliği’nde yapılması öngörülen değişikliklerin gecikmesi nedeniyle tahsise yönelik iş ve işlemler sonuçlandırılamadı.Bilindiği gibi, Ağaçlandırma Yönetmeliği’nde 30 Nisan 2009 tarihinde yeni düzenlemeler yapılmıştı. Bu düzenlemelerle, enerji ormanı  kurma çalışmaları devletçe desteklenen özel ağaçlandırmalar kapsamı dışında bırakılmıştır. Böylelikle, köy tüzel kişiliklerinin gereksinim duydukları yakacak odunu devamlı olarak karşılayabilmeleri için devlet ormanı sayılan arazilerde ve/veya Hazine arazilerinde enerji ormanı  kurma olanağı kaldırdı. Bu gelişme üzerine AGM’ye, enerji ormancılığı çalışmalarını kapsam dışında tutan bu düzenlemelerin çalışmamıza olası etkileri konusunda kaygılarımızı ilettik. Ayrıca, enerji ormancılığı çalışmalarının gereği, olanakları ve kısıtlarının ilgili kamuoyuna tüm boyutlarıyla anlatılmasına ilişkin etkinliklere ağırlık verdik.
 
Dört hedef kitleye (orman köylüleri, Çevre ve Orman Bakanlığı orman mühendisi çalışanları, gönüllü doğa/çevre korumacı yurttaşlar, orman fakülteleri) yönelik olarak 31 Mart-30 Mayıs 2010 tarihleri arasında Kastamonu, Çankırı, İstanbul, Düzce, K. Maraş, Bartın, Artvin, Bolu, İzmir ve Ankara’da toplamda 19 seminer gerçekleştirildi. Proje yayınları seminer katılımcılarına, ilgili kişi, kuruluş ve ilgili köylere dağıtıldı.
 
Başarılı enerji ormancılığı çalışmalarının köy muhtarları ve ilgili kişiler tarafından görülmesi için Nallıhan Kaymakamlığı, Belediye Başkanlığı ve Nallıhan Turizm Gönüllüleri Derneği’yle işbirliğiyle 12-13 Haziran 2010’da Kırıkkale’deki enerji ormancılığı çalışmaları incelendi ve köylülerin alan yetkilileriyle görüşerek doğrudan bilgi alması sağlandı. Bu gezinin ardından, özel ağaçlandırma kapsamında enerji ormanı kurma konusunda istekli görünen Nallıhan köylerinde de incelemeler yapılmış; ancak örnek çalışma yapılabilecek uygun arazi arayışı sonuçlandırılamamıştır.
 
 
 
Ana teması odunun yakacak olarak değerlendirilmesi olarak belirlenen bir belgeselin çekimleri kapsamında Bartın-Ulus Uluyayla’da orman köylülerinin yaşantıları, karşılaştıkları sorunlar, sıkıntılar gibi konularda röportajlar  da yapıldı.
 
 
 
Önümüzdeki günlerde, ilgili kuruluşlardan gelecek seminer istemlerini karşılamaya devam etmeyi ve Proje sürecinde yaşadığımız deneyimlerimizi aktaracak yayım çalışmalarını gerçekleştirmeyi öngörüyoruz. Bu kapsamda, sizlerden gelebilecek seminer ve/veya yayın istemlerini elimizden geldiğince karşılamaya çalışacağız.

 

Son Güncelleme: 28 Kasım 2010