Bal Tutan Parmağını Yalıyor (Yücel Çağlar)

 "DEVLET ORMANI" SAYILAN ARAZİLERİN ÇEŞİTLİ YATIRIMCILARA TAHSİS EDİLMESİNE YÖNELİK İŞLEMLER ORMAN KÖYLÜLERİNİ KALKINDIRMA VE AĞAÇLANDIRMA ÇALIŞMALARININ GEREKTİRDİĞİ PARASAL KAYNAK SAĞLANMASINA İNDİRGENİYOR...

 

Bilindiği gibi, 6831 sayılı Orman Kanunu’nun;

  1. 16. maddesine göre, Devlet ormanları hudutları içerisinde;

maden aranması ve işletilmesi,

  1. 17. maddesine göre, "Devlet ormanları üzerinde bulunması veya yapılmasında kamu yararı ve zaruret olması halinde..." ve de "hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya hususi ormanlarda";

savunma, ulaşım, enerji, haberleşme, su, atık su, petrol, doğalgaz, altyapı ve katı atık bertaraf tesislerinin; sanatoryum, baraj, gölet ve mezarlıkların; Devlete ait sağlık, eğitim ve spor tesislerinin ve bunlarla ilgili her türlü yer ve binanın yapılması

  1. 18. maddesine göre;

Orman ürünlerini işleyecek her çeşit fabrika kurulması Tarım ve Orman Bakanlığının; Devlet ormanları hudutları içinde veya bu orman sınırlarına bir kilometreye kadar olan yerlerde taş, kum ve toprak, dört kilometreye kadar olan yerlerde ise hızar, şerit kurulması ve kireç, kömur, terebentin, katran, sakız ve benzeri gibi işletilmesinde ağaç kullanılan ocakların açılması ve balık üretmek üzere tesis kurulması

  1. 115. maddesine göre de;

Devlet ormanları üzerinde kamu yararına yapılacak her türlü yapı ve tesisler için herhangi bir şekilde irtifak hakkı tesisi

izni verilebilmektedir. Bu maddelerden hareketle hazırlanan ve 22 Mart 2007 günü bu kez* "Orman Sayılan Alanlarda Verilecek İzinler Hakkında Yönetmelik" adıyla yürürlüğe konulan Yönetmelik, yine bu maddelere göre verilecek "muvafakat, izin ve irtifak haklarının uygulama usul ve esasları ile bunlardan tahsil edilecek bedellere ait iş ve işlemleri ..." düzenlemeyi amaçlamaktadır. Yönetmelik, "orman" sayılan arazilerde;

  1. Maden - Petrol Arama ve İşletmedeki Arama Çalışmaları(Kazı gerektirmeyen  ve gerektiren arama faaliyeti)
  2. Maden-Petrol Arama İşletmelerindeki İşletme Etkinlikleri
  3. Maden-Petrol Arama İşletmelerindeki Petrol ve Maden Tesislerinin Yapılması
  4. Define Arama, Arkeolojik Kazı ve Ocak Açma
  5. Fabrika, Hızar, Şerit Kurma
  6. Balık Üretmek Üzere Tesis Kurma
  7. Devlet İdarelerinin Yol, Bina ve Diğer Tesis Yapımları
  8. Gerçek ve Özel Hukuk Tüzel Kişilerin Yol, Bina ve Diğer Tesis Yapımları

ile ilgili başvuru, başvuruların değerlendirilmesi, muvafakat, ön izin, kesin izin, irtifak hakkı kurulması, bedel alımı, hak devri, denetleme, mevcut turizm izinlerine vb konularla ilgili iş ve işlemleri düzenlemektedir.
Genel olarak değerlendirildiğinde, Yönetmelik;

  1. "orman", özellikle de "devlet ormanı" sayılan arazilerin ormancılık dışı amaçlarla kullanılmasına tahsis edilmesine yönelik işlemleri, yapılacak tahsislerden,
  2. ağaçlandırma bedeli,
  3. ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri,
  4. arazi izin bedeli ve
  5. orman köylüleri kalkındırma geliri

adlarla bedel alınmasına ve gelir sağlanmasına indirgemektedir,

  1. "Devlet ormanı" sayılan arazilerde muvafakat ya da  izin verilebilecek, irtifak hakkı tesis edilebilecek yatırımlar ve tesisler için  6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17. Maddesiyle zorunlu kılınan "Devlet ormanları üzerinde bulunması veya yapılmasında kamu yararı ve zaruret olması" koşullarının sağlanıp sağlanamayacağının belirlenmesine ilişkin işlemlerin ne türden bilgi ve deneyime sahip kişiler ya da kurullar tarafından, hangi veriler temel alınarak yapılabileceğine;
  2. "zaruret olma" koşulunda gerektiğince,
  3. "kamu yararı" koşulunda ise hiçbir biçimde

açıklık getirmemektedir,

  1. "Devlet ormanı" sayılan arazilerde yapılmasına muvafakat etme ya da  izin verme, irtifak hakkı tesis etme işlemlerine itiraz edebilecek kişi, kurum ve kuruluşlar ile itiraz etme işlemlerini belirtmemektedir,
  2. "Define arama" gibi, yasada açıkça belirtilmemiş etkinliklere de muvafakat/izin verilebilmesini kapsama almaktadır,
  3. 8/11/2003 tarihinden sonra turizm tesisi olarak verilen ön izinlerin, kesin izne dönüştürülebilmesi olanağını sağlamaktadır,
  4. izin verilen arazilerdeki etkinliklerin izlenmesi ve denetlenmesiyle ilgili  çalışmaları denetlemek amacıyla orman bölge müdürlüklerinde oluşturulacak komisyonların üye bileşimleri ile hak yetki ve sorumluluklarını belirlememektedir,

Bu içeriğiyle Yönetmelik, Anayasanın 169. Maddesinde yer verilen
"Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanları kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz."
yaptırımının yaşama geçirilebilmesini, büyük ölçüde rastlantılara bırakmaktadır.
***

 

(1) :  Orman Y. Müh., Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği üyesi.

* En son  5/4/1995 tarihinde yürürlüğe konulan Yönetmelik adı ise "Orman Arazilerinin Tahsisi Hakkında Yönetmelik" idi.

   

Son Güncelleme: 15 Kasım 2010