Doğu Karadeniz Bölgesindeki Yüksek Dağ Ormanı Ekosistemlerine Zarar Verebilen Ekonomik, Toplumsal, Kültürel ve Teknik Nedenlerin Belirlenmesi ve Önlenmesine Yönelik Yayım - Sonuç Raporu

“Doğu Karadeniz Bölgesindeki Yüksek Dağ Ormanı Ekosistemlerine Zarar Verebilen Ekonomik, Toplumsal, Kültürel ve Teknik Nedenlerin Belirlenmesi ve Önlenmesine Yönelik Yayım Etkinlikleri” PROJESİ SONUÇ RAPORU (Haziran’ 2006)

Başta ormansızlaşma olmak üzere kırsal çevre sorunlarının belirlenmesi ve çözümlenmesine yönelik araştırma ve eğitim çalışmaları yapmak amacıyla kurulmuş bir gönüllü kuruluş olan Derneğimizin 2005 yılından yürüttüğü etkinliklerden birisi de “Ormanı Ekosistemlerine Zarar Verebilen Ekonomik, Toplumsal, Kültürel ve Teknik Nedenlerin Belirlenmesi ve Önlenmesine Yönelik Yayım Etkinlikleri Projesi” olmuştur. Projeyle, öncelikle, “yüksek dağ ormanı ekosistemleri” olgusunun, başta ormancılık yönetimi olmak üzere ilgili kamuoyunun gündemine getirilmesi ve giderek de bu alanda, bilimsel olarak anlamlı kavramsal çerçevenin oluşturulmasına katkıda bulunabilecek etkinliklerin gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. Öte yandan, Doğu Karadeniz Bölgesi ormanları özelinde “yüksek dağ ormanı ekosistemlerine” zarar veren temel nedenler henüz ayrıntılı olarak belirlenmemiş ve önlenmesine yönelik önerileri geliştirilmemiştir. Projeyle, bu yoksunluğun giderilmesine katkıda bulunulması da hedeflenmiştir. Konuyla ilgili olarak üretilecek bilgilerin ormancılık yönetiminin yanı sıra ilgili kamuoyunun yararlanmasına sunulmasına yönelik yayım çalışmaları ise Projenin bir başka amacını oluşturmaktadır.

Trabzon-Rize- Artvin illeri arasındaki “yüksek dağ ormanı ekosistemleri” ile bu ekosistemlerin içinde ve bitişiğindeki kırsal yerleşmeleri ve ormancılık birimlerini kapsayacak biçimde ve araştırma ve yayım olarak iki bileşenli bir düzen içinde yürütülen Proje, Kritik Ekosistemler Ortaklık Fonu (CEPF) ve Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF) tarafından da desteklenmiştir.

GERÇEKLEŞTİRİLEN ÇALIŞMALAR

Proje kapsamında öngörülen çalışmaların üç aşamalı olarak yürütülmesi öngörülmüştür. İlk iki aşamada gerçekleştirilebilen çalışmalar ise aşağıda sergilenmiştir.

1) Birinci Aşamada Gerçekleştirilen Çalışmalar

  • Proje konusuyla ilgili literatür taraması yapılarak yararlanılabilecek yazılı kaynaklar (araştırmalar raporları, yayınlar vb) belirlenmiş ve derlenmiştir.
  • Çalışma yapılacak illerden Trabzon ve Artvin’deki orman bölge müdürlüklerindeki teknik personel ve Orman Fakülteleri’ndeki öğretim üyelerinin katıldığı danışma toplantıları yapılarak Proje kapsamında yapılacak çalışmalar tanıtılmış; uygulamacı teknik personel ve yöneticiler ile akademik personelin konuyla ilgili görüş ve önerilerinin derlenmesine çalışılmıştır.
  • Artvin ve Trabzon’da afiş ve kitapçıkların hazırlanmasında kullanılacak “yüksek dağ orman ekosistemleri” saydamları çekilmiştir.
  • Projede bilgi ve görüşlerinden yararlanılacak gönüllü danışmanlar belirlenmiş; projeyle ilgili görüş ve önerileri alınmıştır.
  • Alınan görüş ve önerilerin yanı sıra derlenen yazılı kaynaklardan sağlanan bilgilerden de yararlanılarak yanda örnekleri verilen afişler ile kitapçıklar tasarlanmış ve bastırılmış; Artvin, Trabzon ve Giresun’daki
  • Orman Bölge Müdürlükleri
  • İl Çevre ve Orman Müdürlükleri
  • Valilikler
  • Orman Fakülteleri
  • Doğu Karadeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü
  • Doğa koruma amaçlı çalışmalar yapan yerel sivil toplum kuruluşlarına gönderilerek ilgili birimlere ve yöre halkına dağıtılmıştır.
  • Doğu Karadeniz Bölgesi’ndeki “yüksek dağ orman ekosistemleri”nin durumu, özellikleri ve zarar veren nedenler ile bu zararların önlenmesine yönelik önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir araştırma başlatılmıştır. Bu amaçla bir soruşturma formu hazırlanarak Orman Fakültelerindeki akademisyenler ile uygulamacı ve araştırmacı personele kendilerine ulaştırılarak görüş ve önerileri istenmiştir. Süresi içinde gelen görüş ve önerileri doğrultusunda yeniden düzenlenen soru formları, doldurmaları için yöredeki akademisyen ve teknik personele gönderilmiştir.

2)İkinci Aşamada Gerçekleştirilen Çalışmalar

  • KÜ Artvin Orman Fakültesi öğretim üyelerinden Sayın Yard. Doç.Dr. Oğuz KURDOĞLU’nun saydamlarından yararlanılarak ekte örnekleri verilen 2 takvim ve 8 kartpostal bastırılarak;

a) tüm Türkiye’deki

  • 27 Orman Bölge Müdürlüğüne,
  • 81 ilin Çevre ve Orman Müdürlüklerine,
  • 240 devlet orman işletmesine;
  • 9 orman fakültesine,
  • 7 ormancılık araştırma müdürlüğüne,
  • doğa koruma amaçlı çalışmalar yapan yerel sivil toplum kuruluşlarına

b) Artvin, Giresun ve Trabzon illerindeki orman köylerinin ilköğretim okullarına, köy muhtarlıkları ile köy kahvelerine dağıtılmaları sağlanmıştır.

  • İlk aşamada hazırlanıp Artvin, Trabzon ve Giresun ile Rize’deki orman bölge ve işletmeleri ile çevre ve orman müdürlükleri, orman fakülteleri, bölge müdürlükleri, ormancılık araştırma müdürlüklerindeki orman mühendisleri tarafından doldurulan anketlerin dökümü yapılmış, analiz edilmiş ve araştırma sonuç raporu hazırlanmıştır.
  • Proje yürütücüsü “yüksek dağ ormanları” konusunda Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu’nun (TRT) Radyo 1 kanalında 2 ve Giresun’daki yerel bir televizyon kanalında da 1 söyleşi gerçekleştirilmiş; söyleşilerde Proje tanıtılmış ve “yüksek dağ ormanlarının” önemi anlatılmıştır.
  • İlk aşamada hazırlanıp Artvin, Trabzon, Giresun ve Rize’de dağıtılan kitapçıklar ile afişlerle ilgili olarak yöre halkından gelen tepkiler değerlendirilmiş; yöre halkına konuyla ilgili açıklamalar yapılmıştır.
  • “Yüksek dağ ormanlarının” sürdürülebilir yönetimi konusunda alınması gerekli önlemlerle ilgili bir rapor hazırlanarak gereği için Çevre ve Orman Bakanlığı’na verilmiş; aynı rapor özetlenerek basına da dağıtılmıştır. KIRSAL ÇEVRE Yıllığı’2005 ‘te de yayımlanmıştır.
  • Hazırlanmakta olan 9. Ulusal Kalkınma Planı’nda “yüksek dağ ormanları” ile ilgili hedeflere, politika ve önlemlere yer verilmesi için girişimlerde bulunulmuştur
  • Daha önce yapılması planlanmışken çeşitli nedenlerle ötelenen “Yüksek Dağ Ormanlarımız ve Ormancılığımız” panelleri yapılarak proje tamamlanmıştır. (*)
  • Projede öngörülmesine karşın üyelerimiz ile ilgili kişilere “yüksek dağ ormanı ekosistemleri” ile ilgili seminerler öngörülen sayıda yapılamamış; konuyla ilgili bilimsel kitapçıklar Türkçeye çevrilememiştir.

“Yüksek Dağ Ormanlarımız ve Ormancılığımız” Panelleri Yapıldı

Kafkasya Ekolojik Bölgesi’nde, Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği’nin (Kırsal Çevre) CEPF tarafından desteklenen projesi “Yüksek Dağ Ormanlarımız ve Ormancılığımız” panelleriyle tamamlandı. 20 Nisan 2006’da Trabzon’da, 21 Nisan 2006’da ise Artvin’de iki kez olmak üzere toplam üç panel yapıldı. Trabzon’daki panele Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi destek verirken, Artvin’deki paneller Kafkas Üniversitesi Artvin Orman Fakültesi ile Artvin Orman Bölge Müdürlüğü ve Artvin ORKOOP İl Başkanlığı işbirliğinde yapıldı. Katılımın geniş olduğu panellere, üniversite akademik personeli ve öğrencileri, kamu kurumları ile orman köylüleri katıldı. Doğal yaşlı orman özelliğine sahip, hassas ekosistemler olan yüksek dağ ormanlarının Türkiye’de önemi henüz bilinmiyor. Sahip olduğu biyolojik çeşitlilik, çığ tutma kapasitesi ve su kaynaklarını besleme gibi pek çok değere sahip yüksek dağ ormanları mutlak suretle korunması gereken ekosistemler. Yaylacılık, otlatma, orman işletmesi ve kaçak kesim gibi nedenlerden ötürü orman örtüsü üst sınırı her sene biraz daha aşağıya çekiliyor. Proje sayesinde bu hassas ekosistemlerin ormancılık gündemine girmesi sağlandı. Böylelikle gelecek yıllarda üniversite, araştırma enstitüleri ve orman bölge müdürlükleri sayesinde gelecek yıllarda yüksek dağ ormanlarımızın hakkettiği ilgiyi göreceği düşünülüyor.

Trabzon ve Artvin’de düzenlenen panellerde yüksek dağ ormanlarının önemi uzmanlar tarafından gündeme getirildi.

Katılımcılar ve sunuları

  • “Yüksek Dağ Ormanlarının Kavramsal Çerçevesi ve Silvikültürel Özellikleri”, Zafer Yücesan, Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Orman Fakültesi
  • “Orman – Çığ İlişkisi”, Hüsnü Ali Şahin, Doğu Karadeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü
  • “Yöremizdeki Yüksek Dağ Ormanları ve Bu Alanlarda Yapılan Ormancılık Çalışmaları” Metin Topçu, Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü
  • “Doğu Karadeniz Bölgesi’ndeki Yüksek Dağ Ormanı Ekosistemlerini Tehdit Eden Etmenler”, Şağdan Başkaya, KTÜ Orman Fakültesi
  • “Yüksek Dağ Ormanı Ekosistemlerinin Ekosistem Tabanlı Çok Amaçlı Planlamaya Yansımaları”, Emin Zeki Başkent
  • “Artvin Yüksek Dağ Ormanları”, Mustafa Meydan, Artvin Orman Bölge Müdürlüğü
  • “Yüksek Dağ Ormanları Üzerindeki İnsan Etkileri ve Bu Etkilerin Giderilmesine Yönelik Doğa Koruma Yaklaşımları”, Oğuz Kurdoğlu, Kafkas Üniversitesi Artvin Orman Fakültesi.

(*)“Yüksek Dağ Ormanlarımız ve Ormancılığımız” Panelleri Yapıldı

Son Güncelleme: 14 Kasım 2010